امتحانات نهایی زبان فارسی پیش عمومی- درس19
درس نوزدهم : دماونـدیّـه
الف) معنی و مفهوم شعر و نثر
1- تا درد و ورم فرو نشیند کافور بر آن ضماد کردند (خ91)
برای آن که درد و ورم دماوند تسکین یابد، مرهمی از برف روی آن گذاشته اند.
2- از سیم به سر یکی کُله خود ز آهن به میان یکی کمربند (ش91)(م89)
بر روی قله ات برف نشسته است مانند شخصی که کلاه رزمی نقره ای بر سر خود گذاشته است. (کلاه خودی (کلاه جنگی) از برف سیم گون و سفید رنگ بر سر نهاده ای و کمربندی از آهن یعنی سنگ و خاک بر کمر بسته ای.)
3- بگرای چو اژدهای گرزه بخروش چو شرزه شیر ارغند (ش90)(ار89)
مثل مار افعی (اژدهای) زهرآگین خروشان شو و مثل شیر خشمگین و قهرآلود حمله ور شو. (همانند اژدهای (مار) زهرآلود حمله ور شو ، مانند شیر خشمگین و قهرآلود بانگ و خروش برآور.)
4- گر آتش دل نهفته داری سوزد جانَت ، به جانت سوگند (خ90)
اگر خشمت را پنهان کنی به جانت قسم که نابود می شود.
5- تو قلب فسردهء زمینی از درد، ورم نموده یک چند (ار90)(ار92)(دی92)
تو (ای دماوند) قلب منجمد (یخ زده) زمین هستی که مدتی است به خاطر دردمندی ورم کرده ای (که از شدّت درد، ورم نموده ای). (اشاره به برآمدگی کوه)
6- تا چشم بشر نبیندت روی بنهفته به ابر، چهر دل بند (دی89)
برای این که مردم تو را نبینند، چهره ات را پشت ابر پنهان کرده ای.
7- از سر بکش آن سپید معجر بنشین به یکی کبود اورند (ار88)
- بنشین به یکی کبود اورند. (خ93) بر تخت قدرت بنشین. (فرّ و شکوه خود را نشان بده)
ب) معنی واژه
درعبارات زیر معنی واژه های خط کشیده شده را، بنویسید.
1- چون گشت زمین ز جور گردون چونین خفه و خموش و آوند (دی91)(ش91)(ار90) معلـّق
2- زین بی خردان سفله بستان. (دی90) پست ، فرومایه
پ) خـود آزمایـیو درک مطـلـــــــب
1- بیت« تا چشم بشر نبیندت روی / بنهفته به ابر، چهر دل بند»؛ به کدام صفت کوه دماوند اشاره می کند؟ (ش91) ارتفاع (بلندی)
2- در بیت« پنهان نکن آتش درون را / زین سوخته جان،شنو یکی پند» منظور از سوخته جان چه کسی است؟ (خ91) (دی92) شاعر (ملک الشعرای بهار)
3- در بیت « تا درد و ورم فرو نشیند کافور بر آن ضماد کردند» منظور از« کافور» چیست؟ (خ91) برف
4- در بیت« » معنای اصلی و معنای مجازی «اورند» را بنویسید. (خ91) معنای اصلی: اورنگ (تخت) ، معنای مجازی: فرّ و شکوه (شأن و شوکت)
5- با توجّه به ابیات زیر به پرسش ها پاسخ دهید. (ار91)
« تا چشم بشر نبیندت روی بنهفته به ابر، چهر دل بند
تا وارهی از دم ستوران وین مردم نخس دیو مانند،
با شیر سپهر بسته پیمان با اختر سعد کرده پیوند»
الف) شاعر چه دلیلی برای پنهان کردن چهرهء دماوند آورده است؟ برای این که چشم انسان ها صورتش را نبیند.
ب) «شیر سپهر» در بیت آخر اشاره به چیست؟ خورشید
6- با توجه به بیت« تا چشم بشر نبیندت روی / بنهفته به ابر، چهر دل بند» چرا دماوند چهره در ابر پنهان کرده است؟ (دی91) برای این که چشم انسان ها صورتش را نبیند.
7- در بیت«ای مادر سرسپید، بشنو / این پند سیاه بخت فرزند» منظور از سیاه بخت فرزند چه کسی است؟ (ش91)(م89) سراینده ی شعر ( ملک الشعرای بهار)
8- در بیت« نی نی تو نه مشت روزگاری / ای کوه نیَم ز گفته خرسند» چرا شاعر از تشبیه دماوند به مشت روزگار، ناخرسند است؟ (ش91)
به علت این که مشت، نشانهء اعتراض نسبت به وضعیّت موجود است و با دماوند خاموش و آرام هیچ تناسبی ندارد.
9- با توجّه به ابیات زیر به سؤالات پاسخ دهید. (اس90)
« از سر بکش آن سپید معجر بنشین به یکی کبود اورند
تو مشت درشت روزگاری از گردش قرن ها پس افکند
زین بی خردان سفله بستان داد دل مردم خردمند»
الف) در بیت اوّل مقصود شاعر از« سپید معجر» چیست؟ برف نوک قله
ب) در کدام بیت تشبیه دیده می شود؟ بیت دوم
ج) در بیت سوم منظور از« بی خردان سفله» چه کسانی است؟ حاکمان نادان
10- در بیت زیر شاعر، کوه دماوند را به چه مانند کرده است؟ چرا؟ (دی90)
« از سیم به سر یکی کُله خود ز آهن به میان یکی کمربند» مرد جنگی (سرباز)؛ شاعر برف های سفید قلهء کوه را به کلاه جنگی و صخره های میان آن را به دلیل تیرگی به کمربند سرباز مانند کرده است.
11- بر اساس بیت «با شیر سپهر بسته پیمان / با اختر سعد کرده پیوند» کدام عبارت در معنی« ستارهءمشتری» به کار رفته است؟ (ش90) اختر سعد
12- با توجه به شعر زیر به سؤالات پاسخ دهید. (ار90)
« ای مادر سرسپید، بشنو این پند سیاه بخت فرزند
از سر بکش آن سپید معجر بنشین به یکی کبود اورند»
الف) منظور از« مادر سرسپید» چیست؟ (م89) دماوند پوشیده از برف
ب) کدام مصراع به خود شاعر اشاره دارد؟ مصراع دوم بیت اوّل (این پند سیاه بخت فرزند)
ج) در مصراع آخر یک عبارت کنایی بیابید و معنی آن را بنویسید. بر تخت نشستن : کنایه از قدرت را به دست گرفتن
13- در بیت« از سیم به سر یکی کُله خود / ز آهن به میان یکی کمربند» منظور شاعر از« کُله خود سیمین» چیست؟ (دی89) برف روی کوه
14- شاعر در بیت زیر مخاطب خود را به چه امری دعوت می کند؟ (ش89)
« پنهان نکن آتش درون را زین سوخته جان،شنو یکی پند» اعتراض یا اظهار نارضایتی و خشم
15- مفهوم کنایی به کار رفته در مصراع دوم بیت زیر چیست؟ (ش89)
« از سر بکش آن سپید معجر بنشین به یکی کبود اورند» قدرت و توانایی را در دست بگیر.
16- با توجه به ابیات زیر به سؤالات داده شده پاسخ دهید. (ار88)
« ای دیو سپید پای در بند ای گنبد گیتی ای دماوند
تا وارهی از دم ستوران وین مردم نخس دیو مانند،
با شیر سپهر بسته پیمان با اختر سعد کرده پیوند
تو مشت درشت روزگاری از گردش قرن ها پس افکند»
الف) مقصود شاعر از«دماوند» چیست؟ ب) در بیت سوم به کدام صفت کوه دماوند اشاره شده است؟
پ) منظور از« ستوران» چیست؟ ت) ترکیب« پس افکند» در بیت آخر، به چه معناست؟
الف) مردم ب) بلندی پ) انسان های نادان ( یا فرومایه) ت) میراث
17- با توجه به شعر زیر : (ت88)
ای دیو سپید پای در بند ای گنبد گیتی ای دماوند
پنهان نکن آتش درون را زین سوخته جان،شنو یکی پند
از سر بکش آن سپید معجر بنشین به یکی کبود اورند
الف) در بیت دوم، «آتش درون» استعاره از چیست؟ نارضایتی از ظلم و ستم
ب) مقصود از« سوخته جان» کیست؟ شاعر
پ) شاعر در بیت سوم، به «دماوند» چه پندی می دهد؟ به دست گرفتن قدرت ( یا اظهار نارضایتی علیه ظلم)
18- با توجّه به ابیات زیر به پرسش ها پاسخ دهید. (ار92)
« گر آتش دل نهفته داری سوزد جانَت ، به جانت سوگند
ای مادر سرسپید، بشنو این پند سیاه بخت فرزند
از سر بکش آن سپید معجر بنشین به یکی کبود اورند »
الف) در بیت اوّل« آتش دل» چه مفهومی دارد؟ خشم (نفرت ، سوز و درد)
ب) مقصود از« مادر سرسپید» چیست؟ دماوند پر از برف
ج) در مصراع دوم بیت آخر، شاعر چه خواسته ای را مطرح می کند؟ فرّ و شکوه (شأن و شوکت) خود را نشان بده (بر تخت بنشین)
- ابیات زیر را بخوانید و به پرسش ها پاسخ دهید. (خ93)
« از سیم به سر یکی کُله خود ز آهن به میان یکی کمربند
تا چشم بشر نبیندت روی بنهفته به ابر چهر دل بند»
الف) منظور شاعر از«کـُله خود سیمین» و« کمربند آهنین» چیست؟
ب) شاعر در بیت دوم، به کدام صفت کوه دماوند اشاره می کند؟
الف) کـُله خود سیمین: برف روی کوه - کمربند آهنین : تیرگی میانهء کوه ب) بلندی وارتفاع
ت) تاریخ ادبیات و درآمدها
1- یکی از موفق ترین وبرجسته ترین قصیده سرایان معاصر کیست؟ (ش90) مهرداد اوستا یا ملک الشعرای بهار
2- در بیت« از سیم به سر یکی کُله خود / ز آهن به میان یکی کمربند» از کدام نوع توصیف استفاده شده است؟ (خ90) توصیف تخیّلی
3- شهرت شاعری بهار در سرودن کدام قالب شعری است؟ (م89)(ار88) قصیده
4-
ث) آرایه ها و نکات بلاغی
1- در بیت زیر، «بگرای» چه نوع فعلی است؟ (دی91)
« بگرای چو اژدهای گرزه بخروش چو شرزه شیر ارغند»
الف) فعل امر # ب) مضارع التزامی ج) ماضی التزامی د) مضارع اخباری
2- شعر« دماوندیّه» ملک الشّعرای بهار، در چه قالبی سروده شده است؟ (ش91)
3- در بیت« تا درد و ورم فرو نشیند کافور بر آن ضماد کردند» «ورم» و« کافور» به ترتیب استعاره از چیست؟ (اس89)(ار89) ورم : قلهء کوه – کافور: برف روی کوه
4- در بیت:« تو قلب فسردهء زمینی / از درد ورم نموده یک چند»، «قلب فسرده» کدام پایه از تشبیه است؟ (ش89) مشبهٌ به
5- در بیت « تا درد و ورم فرو نشیند کافور بر آن ضماد کردند» واژگان« درد، ورم، کافور و ضماد» کدام آرایه را به وجود آورده اند؟ (ار89) مراعات نظیر
6- با توجه به بیت زیر، درست یا نادرست بودن هر یک از گزینه ها را مشخص کنید. (دی92)
« در دهن لاله باد، ریخته و بیخته بیخته مشک سیاه ، ریخته دُرّ ثمین» الف) درست ب) نادرست
الف)« دُرّ ثمین» استعاره از قطرات باران است. ب) در این بیت، تشخیص وجود ندارد.
*پرسش چهارگزینه ای درس هجدهم : دماوندیّه
1- مفهوم کدام بیت با دیگر ابیات متفاوت است؟ (آزمایشی سنجش 82)
1) خامش منشین سخن همی گـوی افسرده مباش خوش همی خنـد
2) زبان درکش ای مرد بسیار دان که فردا قلــم نیست بربی زبان
3) پنــهـــان مکــن آتــش درون را زین سوخته جان شنو یکی پند
4) برآور هــر چه اندر سینه داری سـرودی، ناله ای، آهی، فغانـی
2- مفهوم مقابل بیت «افسرده مباش اگر نه سنگی / رهوارتر آی اگر نه لنگی» کدام است؟ (سراسری84- زبان)
1) تـــو قلــب فســرده ی زمینــی از درد ورم نمــوده یک چنـد
2) خامش منشین سخن همی گوی افسرده مباش خوش همی خند
3) شـــو منفجر ای دل زمـــانــــه وان آتــــش خــود نهفته مپسند
4) ای مشت زمین بر آسمان شــو بـــر وی بنـــواز ضربتی چند
3- مفهوم بیت «چون گشت زمین ز جور گردون / چونین خفه و خموش و آوند» موقوف به آمدن کدام بیت بعد از آن است؟ (آزمایشی سنجش 82)
1) تـــو قـلــب فســرده ی زمینــی از درد ورم نمــوده یک چنـد
2) بنواخت ز خشم بر فلک مشت آن مشت تویی تو ای دماونــد
3) وز بــــرق تنـــوره ات بتابــــد ز البـــرز اشعـه تـــا به الوند
4) تـو مشت درشــت روزگـــاری از گردش قرن ها پس افکنــد
4- با توجه به شعر «دماوندیه» ی ملک الشعرای بهار، در کدام گزینه مفهوم «آتش» متفاوت با سایر گزینه هاست؟ (آزمایشی سنجش86)
1) شـــو منفجر ای دل زمــانه وان آتــــش خــود نهفته مپسنـد
2) گــر آتش دل نهـفــته داری سوزد جانت، به جانت سوگـند
3) از آتش دل بــرون فــرستم برقـــی که بسوزد آن دهان بند
4) پنهـان مکـن آتـش درون را زین سوخته جان شنو یکی پند
5- مفهوم بیت «تا چشم بشر نبیندت روی بنهفته به ابر چهر دل بند» با کدام بیت، تناسب بیشتری دارد؟ (سراسری90 – انسانی)
1) آزاد شــــــــوی و بـــرخــــروشــــی مــــاننـــده ی دیـــو جستــه از بــــند
2) در سوسن و سرو بین که معلوم کنی کازاده زبان دراز و کوته دست است
3) به سرو گفت کسی میوه ای نمی آری جوان داد کـــه آزادگان تهیــــدستنـــد
4) آزادگی گـزین کــه نیرزد به نزد خلق ملک جهـــان به دیدن روی جهانیـــان
6- توصیه ی شاعر در این بیت چیست؟ «از سر بکش آن سپید معجر بنشین به یکی کبود اورند»
1)تسلیم شدن و سازش را رها کن و انقلاب و مبارزه را آغاز کن.
2) این قدر خود را مخفی نکن، بلکه با پوششی تیره رنگ ظاهر شو.
3) روبند سفید را از سرت باز کن و رنگ تیره را انتخاب کن.
4) خود را در جامعه کاملا" واضح نشان بده و فکرهای تیره را از سر بیرون کن.
7- اگر بخواهیم گزینه های زیر را از لحاظ آرایه های «تشخیص، ایهام،تشبیه و تلمیح» به ترتیب، از بالا به پایین مرتـّب کنیم، کدام گزینه درست است؟
الف)آن سبزه ز خاک لاله رویی رُسته است ب)هیچ کسی نیست که در بیشه ی عشق، قهرمانان را بیدارکند.
پ)ای گنبد گیتی، ای دماوند ت)تو را از نامه خواندن ننگت آیو
1)ب، پ، ت، الف 2)پ، الف، ب، ت 3)ت، الف، پ، ب 4)الف، پ، ت، ب